Blog met kort nieuws

Verhuren of niet verhuren?

19 feb 2017
Añadir comentario

Sociale media:

EHBO bij een verwonding

  1. Theorie
  2. Verdediging van ons lichaam door een ontsteking
  3. Tetanus
  4. Soorten wonden
  5. Wondverzorging
  6. Producten
  7. Bijzondere wonden

1. Theorie

Eerst even en klein beetje theorie over de huid, het is toch in of op de huid dat de meeste verwondingen zullen optreden.

 

De huid heeft een afweersysteem om ons tegen lichaamsvreemde stoffen die ons lichaam binnendringen te verdedigen. Deze stoffen zijn:

  1. Vreemde stoffen: alle niet levend materiaal dat ons lichaam binnendringt zoals houtsplinters, vuil in een wonde, een kogel …
  2. Bacteriën: bacteriën of microben zijn heel kleine levende organismen. Ze zijn overal aanwezig en ze kunnen zich met een grote snelheid vermenigvuldigen. Ze zijn de oorzaak van longontsteking, wondontsteking, darmontsteking, tetanus enz...
  3. Virussen: dit zijn heel kleine structuren die ook met een microscoop niet zichtbaar zijn. Virussen kunnen zich zelf niet voortplanten, zij hebben een levende cel nodig. Voorbeelden van virussen zijn griep, kinderverlamming, mazelen, verkoudheden ….

2. Verdediging van ons lichaam door een ontsteking

Wanneer een lichaamsvreemde stof ons lichaam binnendringt slaat ons lichaam alarm en gaan de bloedvaatjes rond de stof opzwellen. De omgeving wordt extra doorbloed en ze wordt warm en rood.

 

Uit de opgezette bloedvaatjes sijpelt vervolgens serum dat witte bloedcellen bevat die de vreemde stof kunnen uitschakelen. De streek gaat opzwellen en ze wordt pijnlijk.

3. Tetanus

Tetanus (de klem) ontstaat door de ontwikkeling van de tetanus bacil. Deze zijn overal aanwezig zoals in aarde, roest, mest … De tetanus bacillen ontwikkelen zich vooral in een zuurstofarm milieu, zoals in een kleine slecht doorbloede wonde.  Zij produceren een giftige stof die het zenuwstelsel aantast met spierstijfheid en spierkrampen tot gevolg heeft. Deze toestand kan leiden tot de dood.

 

Iemand die ingeënt is tegen tetanus loopt geen gevaar om de ziekte te krijgen. Men kan hiermee beginnen vanaf de leeftijd van 3 maanden. Om blijvende bescherming te hebben moet men deze inenting alle 10 jaar herhalen. Bij een wonde met een hoger risico (aarde, mest, de beet van een dier) kan de inenting vervroegd worden.

 

Elke wonde, hoe klein ook moet verzorgd worden om tetanus te voorkomen.

4. Soorten wonden

Schaafwonde

  • Treft overwegend de opperhuid
  • Vaak erg pijnlijk
  • Geen of geringe bloeding
  • Vaak vervuild met vreemde stoffen en ziektekiemen
  • Geneest met korstvorming

Snijwonde

  • Kan alle weefsellagen tot op het bot doordringen
  • Vaak minder pijnlijk
  • Vaak sterke bloeding
  • Kan bevuild of besmet zijn afhankelijk van het voorwerp dat de wonde veroorzaakt
  • Snelle genezing als de wond randen glad tegen elkaar liggen.

Steekwonde

  • Een bijna onbeschadigd uiterlijk kan zware inwendige verwondingen verdoezelen
  • Vaak geringe pijn
  • Bloedt meestal minder erg dan een snijwonde
  • In de diepte van de steekwonde bevinden zich vaak ziektekiemen of vuil met een groot infectiegevaar.

Scheurwonde

  • Vertoont onregelmatige wondranden
  • De wonde is pijnlijk
  • Bloedt vaak erg weinig
  • Infectiegevaar is groot
  • Genezing is moeilijker met een grote kans op lidtekenvorming

Bijtwonde

  • Afhankelijk van de aard van de beet is er een grote diversiteit in grootte, diepte, pijn en bloedverlies
  • Er is een groot infectiegevaar
  • Hondsdolheid is een bijkomend risico.

5. Wondverzorging

Een wonde vormt een toegangspoort voor micro-organismen. Dit gevaar proberen we te verminderen door de wondverzorging. Voor we beginnen met de verzorging moeten we evalueren of we de wonde zelf gaan verzorgen of dat ze door een arts moet verzorgd worden.

 

Volgende wonden moeten altijd door een arts behandeld worden:

  • sterk bevuilde wonde
  • grote wonde
  • vreemd voorwerp in de wonde dat niet oppervlakkig zit
  • openstaande wonde
  • ontstoken wonde

Indien we de wonde laten verzorgen door een arts, kan het wassen van de wond omgeving met water en zeep en het voorlopig afdekken van de wonde volstaan naast eventuele bloedstelping.

 

Kleurende middelen (eosine) gaan het uitzicht van de wonde veranderen zodat het voor de arts moeilijker is om de wonde te beoordelen. Definitieve wondverzorging moet binnen de 6 uren gebeuren.

 

Als we de wonde zelf gaan verzorgen dan doen we dat in de volgende stappen:

  • voorbereiding
  • reinigen
  • ontsmetten
  • afdekken

Voorbereiding

  • Laat het slachtoffer gaan zitten
  • Was je handen en ze droog ze af met een zuivere handdoek of papieren doekjes
  • Leg het nodige materiaal klaar
  • Draag handschoenen om jezelf te beschermen tegen contact met lichaamsvloeistoffen.

Reinigen

 

Vooral bevuilde wonden kan je best reinigen met water en zeep. Dit kan onder een lopende kraan of met een zuiver washandje en liefst vloeibare zeep.

 

Het doel van de reiniging is de zichtbare onreinheden en vreemde voorwerpen te verwijderen uit de wonde en de wond omgeving. Het heeft geen zin om een wonde te ontsmetten als de huid eromheen bevuild is.

 

Deeltjes die los in de wonde liggen kunnen met een kompres verwijderd worden. Voorwerpen die dieper in de wonde zitten moeten ter plaatse blijven en door een arts verwijderd worden. Ook een wonde die op het eerste zicht niet bevuild is moet je reinigen. In geval van straatwonden moet men de wonden aanvullend reinigen met zuurstofwater.

 

Zuurstofwater reageert in contact met organisch weefsel met vrijzetting van zuurstof, dat een reinigend effect heeft maar het is ook effectief tegen bacteriën die een zuurstofarm milieu vereisen.

 

Zuurstofwater dat niet schuimt op een open wonde is vervallen. Na de reiniging wordt de wonde gedroogd met een deppende beweging door middel van een zuivere, niet pluizende handdoek of kompres.

 

Ontsmetten

 

Het doel van het ontsmetten is de micro-organismen chemisch uit te schakelen. In de handel bestaan er een aantal producten in geconcentreerde (HAC®), Neo-Sabentl®, Iso-Betadine®) en gebruiksklare vorm (Hacdil®, Hibidil®).

 

Producten in geconcentreerde vorm moeten verdund worden met zuurstofwater.

 

Eens geopend of bereid, mogen ontsmettings producten slechts gedurende 3 maanden gebruikt worden.

 

Het ontsmetten doen we als volgt:

  • Neem en zuiver kompres (geen watten) in het midden van het kompres met duim en wijsvinger vast en hef het zo uit de verpakking.
  • Plooi de vier hoeken van het kompres naar elkaar met de aangeraakte zijde van het kompres aan de binnenkant. Zo vormen we een propje waarvan de buitenzijde nog zuiver en onaangeraakt is.
  • Breng het ontsmettingsmiddel aan op dit geplooide kompres waarbij het flesje het kompres niet mag aanraken.
  • Reinig de wonde met dit bevochtigde kompres door vanuit het centrum van de wonde naar de randen toe voorzichtig te deppen. Indien het kompres vuil wordt, neem dan een zuiver kompres en herhaal het voorgaande.
  • Blazen op de wonde is uit den boze, op deze wijze voer je opnieuw ziektekiemen aan.

Afdekken

 

Om te voorkomen dat verdere kiemen in de wonde geraken wordt een wonde afgedekt. Ook her hebben we verschillende mogelijkheden.

 

  1. Een oppervlakkige schaafwonde dekken we af door de wonde te deppen met een oplossing Eosine 2 % in water. Dit vormt een rode filmlaag over de wonde die het uitdrogen van wonde verder toe laat. Voor het afdekken van diepere wonden is Eosine niet geschikt omdat het het samengroeien van de wondranden belemmert. Bovendien wordt het onderzoek door een arts bemoeilijkt als de wonde rood gekleurd is.
  2. Kleine, diepere wondjes kunnen we afdekken met een wondpleister of indien de wonde nog wat bloedt, met een drukkend verbandje.
  3. Grotere, diepere wonden, daarop kunnen we best eerst een vetverband aanbrengen om vervolgens met een steriel kompres en een verbandje de wonde af te dekken.

6. Producten

Ontsmettingsalcohol

 

Ontsmettingsalcohol wordt gebruikt voor ontsmetting van de gave huid en van voorwerpen. In een wonde is alcohol schadelijk voor de cellen en geeft een brandend gevoel. Contact met wonden, slijmvliezen en ogen dient aldus vermeden te worden.

 

Ether

 

Ether is een goed ontvettingsmiddel maar het heeft geen ontsmettende werking en is eveneens schadelijk voor de cellen. Ether kan gebruikt worden voor de verwijdering van resten van kleefpleister, voor het ontvetten van de huid vóór het aanbrengen van wondpleister. Contact met wonden, slijmvliezen en ogen dient aldus vermeden te worden.

7. Bijzondere wonden

A. Bloedingen

Wanneer een bloedvat gekwetst wordt spreken we van een bloeding. Naargelang het voorkomen kan men spreken van een inwendige of een uitwendige bloeding. Naargelang het geraakte bloedvat kan men spreken van een slagaderlijke, een aderlijke of een haarvatbloeding.

 

B. Oppervlakkige inwendige bloedingen

Kenmerken

  • Blauwe verkleuring
  • Warmte
  • Zwelling
  • Pijn

Men kan niet vaststellen of het een aderlijke of een slagaderlijke bloeding betreft.

 

Wat te doen?

  • Koude (ijs gedurende minimum 10 minuten maar niet rechtstreeks op de huid)
  • Hoogstaand
  • Eventueel kan een zalf tegen bloeduitstorting gebruikt worden
  • Drukkend verband
  • Rust

C. Diepere inwendige bloedingen

Deze worden niet rechtstreeks opgemerkt.

Kenmerken:

  • Vaak is er een trauma geweest
  • Shock verschijnselen
  • Typische kenmerken afhankelijk van de plaats van de bloeding zoals een buikbloeding, hersenbloeding, maagbloeding...

D. Uitwendige bloedingen

Hierbij kan men het bloed uit de wonde zien komen. Vaak worden deze bloedingen ingedeeld in slagaderlijke, aderlijke en haarvatbloedingen.

  • Slagaderlijke bloedingen: helderrood bloed spuit met elke hartslag uit de wonde
  • Aderlijke bloedingen: donkerrood bloed dat uit de wonde stroomt
  • Haarvatbloedingen: oppervlakkige, sijpelende bloeding.

Deze indeling is voor de eerste hulp van weinig nut omdat uitgebreide bloedingen vaak gemengde bloedingen zijn. Bovendien zorgen dicht klappende wondranden er vaak voor dat een slagaderlijke bloeding niet spuit. De behandeling van slagaderlijke en aderlijke bloedingen is trouwens gelijk.

 

E. Uitgebreide bloedingen

We spreken van een uitgebreide uitwendige bloeding als er meer bloedverlies ter hoogte van de wonde is dan het louter sijpelen van de wonde. Het grootste risico bij uitgebreide bloedingen is shock door bloedverlies en dit probleem gaat voor op het infectiegevaar.

 

Dit artikel is geen EHBO cursus en daarom gaan we over de volgende punten wat sneller over, heb je een bloeding, slagaderlijk of aderlijk, zoek dan zo snel hulp bij een dokter of een ziekenhuis.

 

Wat te doen?

  • Drukpunten
  • Rechtstreekse druk op de wonde
  • Knevel aanleggen
  • Hoogstaand
  • Rust
  • Vervoer naar dokter of ziekenhuis

Drukpunten

Door de slagader die het bloedende lidmaat van bloed voorziet af te drukken tussen de wonde en het hart, wordt de bloeding voorlopig gestelpt.

 

Om een drukpunt te kunnen toepassen moeten we het betreffende bloedvat kunnen dichtdrukken tegen een onderliggend bot en op een plaats waar de slagader gemakkelijk bereikbaar is. Deze techniek kan enkel toegepast worden bij bloedingen ter hoogte van de lidmaten.

 

Voor de voorarm: plaats de hand aan de onderzijde van de bovenarm zodat de vingers aan de buitenzijde rusten en je duim op de binnenzijde van de bovenarm drukt. Door onder de spier, op het bot te drukken druk je de hier lopen slag ader dicht.

 

Voor het been: plaats de pinkzijde van je hand in de binnenzijde van de liesstreek van de patiënt, plaats je tweede hand bovenop de eerste en druk op deze wijze de slagader dicht.

 

Een drukpunt kan je maar tijdelijk uitoefenen omdat je al snel krampen krijgt in je handen. Intussen kan iemand anders materiaal gaan halen voor het definitief stelpen van de bloeding.

 

Rechtstreeks druk op de wonde

Door middel van je handen: druk met een zuiver voorwerp, liefst steriel, rechtstreeks op de wonde. De techniek is in geval van bloedingen ter hoogte van de hals vaak de enige mogelijke techniek. Vermijd rechtstreeks contact met het bloed van het slachtoffer en daarom draag je best beschermende handschoenen.

 

Door middel van een drukkend voorwerp: moeten we een drukverband aanleggen dan kunnen we in de eerste plaats gebruik maken van in de handel verkrijgbare kant en klare drukverbanden. Je bindt ze in iedere auto verbanddoos die in orde is met de wettelijke voorschriften. Je vindt ze in verschillende groottes van bv 7 X 10 cm en van 12 X 14 cm. Andere mogelijkheden zijn een brede of smalle das, een zwachtel en een stuk linnen.

 

Het drukverband moet voldoende groot zijn om de volledige wonde te bedekken. Een drukkend verband wordt rechtstreeks op de wonde gelegd en dus moet de kledij verwijderd worden.

 

Eenmaal het verband aangelegd is mag het niet verwijderd worden. Indien de bloeding niet stopt na het aanleggen van het verband zijn er nog de volgende mogelijkheden:

  • Leg een hard voorwerp op dit drukverband ter hoogte van de wonde
  • Leg een tweede verband aan boven op het eerste
  • Combineer het drukverband met hoogstand

Het tweede verband mag desnoods vervangen worden maar in geen enkel geval mag men het eerste verband verwijderen. Indien je het toch zou verwijderen kan je bloedstolsels mee verwijderen en zo de bloeding terug verergeren.

 

Kant en klaar drukverband aanbrengen

  • Scheur de verpakking open
  • Neem in elke hand een opgerold zwachteleinde
  • Trek beide handen van elkaar weg en het gewatteerd kompres ontvouwd zich. Leg dit kompres op de wonde
  • Draai de beide zwachtels rond het lichaamsdeel in tegengestelde richting
  • Knop de uiteinden aan elkaar, gebruik hiervoor een platte knoop.

Drukkend verband met een brede of smalle das

  • Dek de wonde af met een steriel kompres dat groot genoeg is om de volledige wonde te bedekken.
  • Leg een drukkussen ter hoogte van de wonde. Dit voorwerp moet dij genoeg zijn om voldoende druk te kunnen uitoefenen
  • Maak een afhankelijk van de grootte van de wonde een smalle of brede das, plaats hem over het drukkussen en kruis hem aan de onderzijde
  • Keer terug naar boven en knoop op de wonde met een platte knoop

Knevel

Het aanleggen van een knevel i synoniem voor het afbinden van een lidmaat. Het is uiterst zelden nodig om een knevel aan te leggen en dit gebeurt enkel in de volgende gevallen:

  • Een open beenbreuk met een uitgebreide bloeding
  • Een wonde met een vreemd voorwerp en een uitgebreide bloedingen
  • Afrukking met een uitgebreide bloedingen
  • Zeer grote wonden waarbij geen drukverband aan te leggen is
  • Geen enkele andere methode kan de bloeding voldoende stelpen

Een knevel moet minstens 3 centimeter breed zijn en aangelegd worden om een lidmaat met slechts één bot (dijbeen, bovenarm), zo kort mogelijk bij de wonde, tussen de wonde en het hart.

 

Het gevaar van het aanleggen van een knevel is dat achterliggend weefsel geen zuurstof krijgt en gaat afsterven. Dat is de reden dat een knevel na een tijdje erg pijnlijk is.

 

Een afbinding van 2 uur kan fataal zijn voor het lidmaat. Bij het lossen komen bovendien allerlei afval en afstervingsstoffen vrij in de bloedsomloop en deze kunnen andere organen levensgevaarlijk aantasten. Ook ter hoogte van de knevel zelf kunnen door de grote druk beschadigingen van spieren en zenuwen optreden.

 

Een eenmaal aangebrachte knevel mag niet meer gelost worden.

 

Hoe brengen we een knevel aan?

  • De knevel wordt best op de kledij aangebracht. We knopen een das van minstens 3 cm breed boven de elleboog of de knie en leggen een platte knoop. Hierin verwerken we een voorwerp waarmee we kunnen gaan draaien (stokje, pen).
  • We draaien met dit voorwerp totdat de bloeding ongeveer gestopt is (druppen mag)
  • We slaan de beide uiteinden van onze das langs onder. We noteren het uur van aanleggen op het slachtoffer.

Hoogstand

Houd het lidmaat lager dan het hart om de bloeding te verminderen. Deze techniek vult het drukverband aan.

 

Rust

Beweging bevordert de bloeding. Het stilhouden van het lidmaat helpt de bloedstelping.

 

Doorverwijzen naar een dokter of ziekenhuis

Indien er veel bloedverlies is, het slachtoffer duizelig is of kenmerken van een shock vertoont en die zijn in het kort: “een bleke koude klamme huid, snelle zwakke pols, snelle oppervlakkige ademhaling, droge mond, hij ziet er slecht uit met blauwgrijs omrande ogen” dan moet een ziekenwagen gebeld worden.

Een wonde ontsmetten met een sterke bloeding is tijdverlies.

 

Beperkte bloedingen

Dit is een oppervlakkige, sijpelende bloeding. Zij komt vooral voor bij oppervlakkige verwondingen. De bloeding stelpt zichzelf of eventueel met een wondpleister. Wondverzorging, gevolgd door een afdekkend verband volstaan.

 

F. Neusbloeding

Een neusbloeding kan spontaan beginnen, maar ook veroorzaakt worden door:

  • Slag of stoot, neuspeuteren
  • Schedelbasisbreuk
  • Ziekte (hoge bloeddruk, stollingsstoornissen)

Wat te doen?

  • Informeer naar de oorzaak van de neusbloeding
  • Slachtoffer laten zitten
  • Laat het slachtoffer één maal de neus snuiten
  • Laat de neusvleugels dichtdrukken vlak onder het neusbeen gedurende 15 minuten zonder te onderbreken
  • Hoofd voorover met kin op de borstkas
  • Slachtoffer kalmeren
  • Aanraden niet te snuiten gedurende de volgende 2 tot 3 uur
  • Bij herhaling of niet stoppen moet men doorverwijzen naar een arts.

G. Bloeding uit het oor

Een bloeding uit het oor kan veroorzaakt worden door een wondje in de uitwendige gehoorgang, een scheur van het trommelvlies, letsels van het middenoor en schedelbasisbreuk.

Wat te doen?

  • Controle van de oorsprong van het bloedverlies
  • Steriel afdekken (een steriel kompres op het oor kleven)
  • Informeren naar de oorzaak of omstandigheden
  • Hoofd leggen of houden in de richting van het bloedende oor
  • Medische hulp inroepen
  • Het oor mag niet met druk afgedekt worden

H. Splinter in de huid

Enkel een oppervlakkig zittende kan men verwijderen, een dieper zittende splinter moet een arts doen.

 

Wat te doen?

  • Ontsmet de wonde maar let er op dat de splinter niet dieper in de huid geduwd wordt of afbreekt
  • Neem een pincet met fijne puntjes en pak de splinter zo dicht mogelijk bij de insteek opening vast
  • Trek de splinter uit de huid in de lengterichting van de splinter
  • Indien je de splinter niet met een pincet kan grijpen, breng dan een steriele naald onder de splinter in de huid en evenwijdig met de splinter. Zo kan je de splinter omhoog heffen zodat je hem met de pincet kan vastgrijpen
  • Als de splinter verwijderd is moet men de wonde opnieuw ontsmetten
  • Dek af met een pleister
  • Informeer of het slachtoffer in orde is met zijn tetanus vaccinatie

Als de splinter afbreekt, de splinter uit glas of metaal of tropische houtsoorten is, als de splinter in het gelaat of het oog stekt, als er ontstekings verschijnselen zijn of het slachtoffer niet in orde is met de vaccinatie tegen tetanus, dan moet men het slachtoffer naar een dokter sturen.

 

I. Afrukking

Een geheel of gedeeltelijk van het lichaam verwijderd lidmaat met mogelijk een uitgebreide bloeding.

 

Wat te doen?

  • Leg een knevel aan, is er tevens een grote bloeding snoer dan de knevel toe
  • Dek de wonde steriel af
  • Breng de wonde in hoogstand
  • Verpak het afgerukte lichaamsdeel in een waterdichte plastieken zak
  • Leg dit zakje geheel gesloten in een tweede zakje dat gevuld is met water en ijs
  • Neem het afgerukte lichaamsdeel mee naar het ziekenhuis

J. Insectenbeet

Hier heeft het insect een klein wondje gemaakt waarlangs een stok in de huid is ingebracht. Soms steekt er nog een angel in de wonde.

 

Kenmerken

  • Plaatselijke ontstekingsverschijnselen (rood, warm, pijn, zwelling)
  • Jeuk
  • Soms uitgebreide zwelling

Wat te doen?

  • Angel verwijderen met een pincet
  • Juwelen aan het getroffen lidmaat verwijderen
  • Wondje ontsmetten
  • Ijs aanbrengen gedurende 10 minuten (niet rechtstreeks op de blote huid maar met een doekje tussen het ijs en de huid)
  • Eventueel een jeuk werende zalf gebruiken
  • Indien de zwelling groter is dan 1 % van het lichaamsoppervlak, of het slachtoffer kan moeilijk slikken, hij heeft ademhalingsproblemen, heesheid of hij is verward dan moet men onmiddellijk medische hulp inroepen.

K. Slangenbeet

Er leven 6 giftige slangen in Spanje en in België en Nederland is er 1 giftige soort, de adder.

 

Kenmerken

  • Vaak twee puntvormige wondjes
  • Algemene verschijnselen zijn pijn, zwelling, spiertrekkingen, misselijkheid, duizeligheid, tintelingen, speekselvloed, wazig zien, koorts, zweten, …

Wat te doen?

  • Zelf opletten voor de slang
  • Ringen en armbanden verwijderen
  • Een stevig drukkend verband over de hele lengte van het lidmaat met de beet (bv met een beet in de hand moet men een verband rond de arm aanleggen en tot aan de oksel)
  • Ijs op de wonde (niet rechtstreeks op de huid)
  • Lidmaat onbeweeglijk houden
  • Slachtoffer niet laten eten, drinken of roken
  • Medische hulp inroepen

Zinloos is: in de wonde snijden, de wonde uitzuigen en afbinden

 

L. Tekenbeet

Een teek is een mijt die zich voedt met het bloed van zijn gastheer (vaak honden en katten maar soms ook de mens). Niet de beet is gevaarlijk maar wel de bacterie die de teek kan meedragen.

 

In geval van een tekenbeet waarbij de teek nog in de huid hangt, verwijder je deze best met een pincet:

  • Grijp de teek met een pincet vast, liefst zo dicht mogelijk bij de huid
  • Kantel de teel voorzichtig uit de huid
  • Doe de teek in een potje met een deksel (de teek kan onderzocht worden)
  • Ontsmet de wonde
  • Als een deel van de teek achtergebleven is dan moet men naar de dokter

Gebruik geen ether, benzine om de teek te verdoven. Een teek wordt ook niet uit de huid gedraaid. Het meest eenvoudig is het gebruik van een speciaal tekenpincet.

 

10 % van de teken is drager van de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt. In geval van besmetting moet zo snel mogelijk begonnen worden met de antibioticakuur. Een snel begin bevordert de kans op een volledig herstel.

Kenmerken van de ziekte van Lyme:

  • Rode huiduitslag
  • Gewrichtspijnen (voornamelijk de knieën)

Deze kenmerken treden 6 dagen na de infectie op.

Versión para imprimir Versión para imprimir | Mapa del sitio
© - Laatst gewijzigd op 08/09/2017